Ze zwolnieniami monitorowanymi mamy do czynienia, kiedy w związku z rozwiązaniem stosunku pracy lub stosunku służbowego, które następuje z przyczyn dotyczących zakładu pracy, na rzecz pracowników przewidzianych do zwolnienia lub będącym w trakcie wypowiedzenia lub osób zwolnionych w okresie 6 miesięcy po rozwiązaniu stosunku pracy lub stosunku służbowego świadczone są formy pomocy.
Przepisy dotyczące zwolnień monitorowanych uregulowane zostały w art. 217 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, zgodnie z którym pracodawca planujący zwolnienie z przyczyn dotyczących zakładu pracy co najmniej 50 pracowników w okresie 3 miesięcy, zwane zwolnieniem monitorowanym, uzgadnia z PUP właściwym dla siedziby tego pracodawcy lub właściwym ze względu na miejsce wykonywania pracy zakres i formy pomocy dla zwalnianych pracowników, w tym pracowników niepełnosprawnych, dotyczące w szczególności:
- pośrednictwa pracy;
- poradnictwa zawodowego;
- szkoleń, potwierdzenia nabytej wiedzy i umiejętności oraz uzyskania dokumentów potwierdzających nabycie wiedzy i umiejętności.
Po uzgodnieniu form pomocy pracodawca realizuje te działania w formie programu.
Program zwolnień monitorowanych może być realizowany także przez starostę, marszałka województwa, agencję zatrudnienia lub instytucję szkoleniową.
Program może być finansowany:
- przez pracodawcę;
- przez pracodawcę i odpowiednie jednostki administracji publicznej;
- na podstawie porozumienia organizacji i osób prawnych z udziałem pracodawcy.
Pracodawcy, w ramach programu mogą na wniosek pracownika finansować świadczenie szkoleniowe. Świadczenie przysługuje po rozwiązaniu stosunku pracy lub stosunku służbowego na czas udziału pracownika w szkoleniach, przez okres nie dłuższy niż 6 miesięcy. Pracodawca wypłaca co miesiąc zwolnionemu pracownikowi, na podstawie zawartej z nim umowy, począwszy od miesiąca, w którym pracownik rozpoczął szkolenie, świadczenie szkoleniowe w wysokości równej wynagrodzeniu pracownika, obliczanemu jak za urlop wypoczynkowy, nie wyższej jednak niż 200 % minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Poprawnie zrealizowane zwolnienie monitorowane powinno realnie wesprzeć pracowników tracących zatrudnienie, jak również powinno w znacznym stopniu ograniczyć powstałe napięcia społeczne związane z utratą pracy.